1787 – W Lanškrounie mamy wiele pięknie odnowionych domów. Jednym z nich jest Piano

Na rogu ulic Hradební i 28. října (dawniej Panská) stoi piętrowy dom o nietypowym kształcie. Przypomina pianino. Stąd pochodzi nazwa budynku, który stoi w miejscu dawnej górnej bramy miejskiej, wyburzonej w 1791 roku. Cenny klasycystyczny dom mieszczański, zbudowany gdzieś pomiędzy rokiem 1781 (zakup działki) a 1787 (dom wpisany już w katastrze józefińskim), od 1958 roku jest chronionym zabytkiem kultury.

Obiekt wzniesiony z muru mieszanego, otynkowany tynkiem wapiennym, jest przykładem oryginalnego późnobarokowego domu mieszczańskiego z ostatniej ćwierci XVIII wieku, znacząco przebudowanego w duchu klasycystycznym na początku drugiej ćwierci XIX wieku.

Generalny remont odbył się w latach 90. XX wieku.

W 2018 roku w domu przeprowadzono osuszenie wilgotnego muru oraz naprawę tynków. Z tego powodu konieczne było wykonanie podkopu podziemnej części muru obwodowego, a zawilgocone miejsca pokryto tzw. tynkiem „ofiarnym”. Polega to na nałożeniu na dolne partie tynku tymczasowego, który wchłania sole z muru. Po pewnym czasie został on skuty i zastąpiony tynkiem ostatecznym.

Wykonano również tzw. iniekcję hydroizolacyjną muru, podczas której w regularnych odstępach czasu w ścianę wstrzykiwano roztwór, który tworzył rodzaj żelu zapobiegającego podciąganiu wody.

Specjalista odrestaurował elementy kamienne, tj. pięć wolutowych, esowato wyciętych wsporników, a także piaskowcowe obramowanie drzwi. Podczas tych prac ustalił, że w przeszłości te elementy z piaskowca były wielokrotnie malowane różnymi kolorami, wymieniając konkretnie na przykład odcień biały i zielony. To, że piaskowcowe wsporniki były malowane, dobrze widać na przykład na fotografii domu z 1936 roku (patrz zdjęcie nr 2).

Szkoda, że Piano, a zwłaszcza jego najciekawsza część, bywa często niszczone przez duże samochody, które bezwzględnie niszczą zarówno tynk, jak i rzadkie elementy kamienne.

Dom jest również ciekawie ozdobiony na fasadzie od ulicy 28. října, gdzie na krawędziach elewacji 1. piętra znajduje się boniowanie podzielone ukośnie na sposób sgraffita pomnikowego. Wokół okien znajdują się dodatkowo profilowane obramowania, a nad nimi nadproża gzymsowe.

Remont domu Piano przeprowadziła praska firma IPESIS, cena z VAT osiągnęła 1,4 mln Kč.

Dom jest własnością Města Lanškroun. Wykorzystują go do swojej działalności i wspólnych spotkań głównie seniorzy oraz niektóre stowarzyszenia. Temu celowi odpowiada również wyposażenie i wystrój wnętrz domu. Na parterze zachowały się oryginalne sklepienia. W architektonicznie najciekawszym pomieszczeniu z łukowatą ścianą na 1. piętrze znajduje się magazyn i archiwum.

Marie Hrynečková

Foto:
1 – Zdjęcie domu Piano gdzieś przed rokiem 1935 opublikowane w książce Soupis památek historických a uměleckých v okresu Lanškrounském autorów J. Cibulki i J. Sokola.
2 – Zdjęcie z roku 1936 autorstwa Josefa Böhma. Archiwum fotograficzne Městské muzeum Lanškroun.
3 – Dom nr 202 w roku 1940, foto Suchomel. Archiwum fotograficzne Městské muzeum Lanškroun.
4 do 14 – Dom Piano w roku 2018, kiedy przechodził rekonstrukcję.