1832 - Zemská koruna, U Zlaté koruny i U zemské brány

Zdjęcie przedstawia detal korony nad wejściem do kamienicy nr 28 przy ulicy 28. října. Jest to dawny hotel Zemská koruna; dokumentacja obiektu czasami wspomina również nazwę U Zlaté koruny lub U zemské brány. Budynek jest obecnie świeżo odnowiony, a wygląd jego elewacji nieznacznie nawiązuje do wizerunku z lat 30. XX wieku.

Fundamenty domu pochodzą prawdopodobnie z okresu wcześniejszego niż pierwsza tercja XIX wieku.

Świadczy o tym m.in. jego ujęcie na mapie katastralnej z 1832 roku, gdzie został zaznaczony na czerwono, co oznacza, że już wtedy był to budynek murowany, zabezpieczony przed pożarem. Kolejnym elementem historycznym są gotyckie piwnice ze sklepieniami oraz konstrukcja parteru. Nadziemna część budynku reprezentuje już styl renesansowy z wyraźniejszą przebudową w połowie XIX wieku. Skrzydło od strony dziedzińca jest współczesne.

W pierwszej tercji XX wieku dom należał do handlarza skórami (Lederhändler) Vinzenza Nagla, który na parterze prowadził swój sklep. W 1929 roku dokonał on rozbudowy wraz z nadbudową części domu.

W 1951 roku parter budynku został wynajęty spółdzielni produkcyjnej Fotografia Pardubice, która otworzyła tu swój zakład. Funkcjonował on w budynku aż do 1987 roku.

W drugiej połowie XX wieku dom przeszedł wiele modyfikacji budowlanych; do większych należała adaptacja pomieszczeń na poddaszu (1965), remont elewacji (1967) oraz przebudowa pomieszczeń atelier fotograficznego na pokoje mieszkalne (1989).

Nieruchomość składającą się z 7 pokoi mieszkalnych i dwóch kuchni odkupiło w 1988 roku Město Lanškroun od prywatnej właścicielki, a w kwietniu 1990 roku sprzedało ją małżonkom Václavowi i Evie Leníčkom, którzy stworzyli w niej hotel Zemská koruna. Wówczas hotel wraz z zapleczem restauracyjnym stał się chętnie odwiedzanym miejscem. Na parterze hotelu mieścił się snack bar o pojemności 34 miejsc, natomiast w podziemiach, w dwóch salach, znajdowała się winiarnia dla 32 gości. Na pierwszym piętrze działała restauracja na 32 miejsca oraz trzy pokoje jednoosobowe z własnym węzłem sanitarnym. Poddasze zostało zaaranżowane jako trzygwiazdkowy hotel z trzema pokojami.

Jesienią 1992 roku Václav Leníček uroczyście otworzył na pierwszym piętrze hotelu Zemská koruna chińską restaurację o nazwie Zlatý drak. Dwóch chińskich kucharzy z szanghajskiego hotelu Jegull przygotowywało tu oryginalne chińskie potrawy, a gości obsługiwała chińska kelnerka. Dla ówczesnego Lanškrouna było to bezprecedensowe wydarzenie!

Po trzech latach w winiarni i snack barze doszło do zmiany operatora. W 2001 roku prowadzenie parteru przejął kolejny najemca, który przebudował pomieszczenia na bar z salonem gier.
Obecny właściciel z wyczuciem wyremontował nieruchomość na dom mieszkalny, a przy odnawianiu elewacji podkreślił elementy architektoniczne, gzymsy oraz obramowania wokół okien. Dom od strony ulicy ma ponad 9 metrów szerokości, a jego głębokość wynosi prawie 20 metrów. Dostęp do obiektu jest możliwy również od ulicy Hradební.

Marie Hrynečková

Foto:
1 - Detal korony nad drzwiami wejściowymi.
2 i 3 - Dom nr 28 jest częścią zwartej zabudowy pierzejowej składającej się z podobnych piętrowych kamienic.
4 - Wycinek z mapy katastralnej z 1832 roku. Kolor żółty oznacza budowle drewniane, niezabezpieczone przed pożarem. Na czerwono przedstawiono budynki murowane, zabezpieczone przed pożarem.
5 - Szkic domu nr 28 z 1931 roku. Vinzenz Nagl handlował skórami, nad środkową witryną widnieje napis Lederhändler (archiwum urzędu architektoniczno-budowlanego).
6 - Rysunek domu z połowy XX wieku (archiwum urzędu architektoniczno-budowlanego).
7 - W 1965 roku wykonano adaptację pomieszczeń na poddaszu (archiwum urzędu architektoniczno-budowlanego).
8 - Dom nr 28 z różowo-białą elewacją znajduje się w prawej części zdjęcia (archiwum Stanislava Vimra).
9 - W 2018 roku, tuż przed ostatnią rekonstrukcją, elewacja domu była jasnoniebieska.
10 - Artykuł z Tesláckého světa z 16 października 1992 roku o uroczystym otwarciu chińskiej restauracji Zlatý drak w hotelu Zemská koruna.
11 - Zdjęcie z uroczystego otwarcia chińskiej restauracji w hotelu Zemská koruna w dniu 4 października 1992 roku.